HLD/LLD, Arayüzler ve İşletilebilirlik

Ön koşul: Arven bağlam ve kalite senaryolarını, üç mimari seçeneği, ADR-001 durumunu ve sizing/BoM koşullarını okuyabilmelisin. Bu dersin sonunda HLD ve LLD kapsamını ayıracak; bileşen, veri akışı, zaman dizisi ve deployment görünümünü aynı karar sürümüne bağlayacak; arayüz sözleşmesi, gözlemleme, runbook ve migration yükümlülüklerini açık bir devir paketine çevireceksin. Yaklaşık 27 dakika anlatı, 27 dakika tasarım egzersizi ve 14 dakika kontrol önerilir. High-Level Design, iş ve platform paydaşının mimari yapıyı, sınırları ve başlıca kararları anlamasını sağlar. Low-Level Design, uygulama/operasyon ekibinin arayüz, adresleme, kural, sürüm, izleme ve dağıtım ayrıntısını doğrulayabileceği düzeye iner. HLD ürün logosu kolajı, LLD de rastgele parametre listesi değildir. İkisinin ortak kaynağı aynı iş sonucu, kalite senaryosu, ADR ve POC bulgusudur.

Arayüz çizgisi, gerçek bir sözleşmenin yer tutucusudur. Arven portal–ERP sipariş akışında yön ve tetikleyici, isteğin kimliği, veri sınıflandırması ve sahibi, şema/sürüm, transport, authentication/authorization, timeout, rate limit, başarı ve hata kodları, retry/backoff, ordering, idempotency, dead-letter veya manuel uzlaştırma, izleme ve support owner'ı yazılmalıdır. Hepsi aynı belgede sonsuz ayrıntıya dönüşmemeli; HLD bu sözleşmenin varlığını ve karar etkisini gösterir, LLD uygulanabilir parametre ve test senaryosunu taşır. 'ERP siparişi alır' ifadesi kabul zamanı, reddetme ve tekrar yolunu söylemez. İki sistem saat farkı veya ağ kesintisinde nasıl uzlaşır? Veri şemasının değişmesi eski istemciyi kırar mı? Bunlar yalnız geliştiricinin sonradan seçeceği mikro ayrıntı değildir; veri doğruluğu ve müşteri onayı mimari niteliğidir.

Deployment görünümü, uygulama bileşenlerini node, rack, site, ağ segmenti ve yönetim düzlemine yerleştirir. Arven'de portal, kuyruk, ERP gateway, veri tabanı, kimlik, backup ve izleme bileşenleri hangi failure domain'leri paylaşır? Bir düğüm veya switch kaybında hangi kopya ayakta kalır ve hangi iş SLO'su geçerlidir? HLD bu topoloji ilkesini ve tek hata sınırlarını anlatır; LLD kaynak/adres/port/zone, DNS, sertifika, deployment sırası ve destekli sürümleri doğrular. BoM'daki düğüm ve bağlantılar deployment çizimiyle birebir eşleşmelidir. İki NIC çizip yalnız bir switch'e bağlamak, yedeklilik iddiası oluşturmaz. İki site çizmek DR orkestrasyonu, kimlik bağımlılığı veya veri mutabakatı olmadan RTO/RPO kanıtı değildir. Ürün konfigürasyonu ve uyumluluk son teklif tarihinde resmî kaynakla ayrıca teyit edilir.

Tasarım paketi bağlam, HLD, LLD, ADR, BoM, POC ve operasyon runbook'unun birbirini çelişkisiz işaretlemesidir. Arven HLD'de iki bağımsız ağ yolu vaat edilirken BoM'da tek optik veya LLD'de iki bağlantı aynı switch'e çıkıyorsa kapanış kapısı kalır. ADR kuyruklu seçeneği Proposed tutarken LLD onu kesin üretim topolojisi saymamalıdır. İş SLO'su değiştiyse POC test eşiği ve dashboard alarmı da güncellenir. Her belgeye revizyon, durum, owner, tarih, ilgili iş öğesi ve karşılıklı bağlantı ekle. 'En güncel' dosyayı e-posta eklerinden tahmin ettirme. Handover'da implementasyon ekibi uygulanacak tasarım, açık varsayım ve ret koşulunu; operasyon ekibi izleme, bakım ve incident akışını; iş sahibi kabul sınırını aynı versiyonda görür. Açık TBD kapatılmadan teknik detay üretilebilir, ama koşullu olduğunu her yerde göstermek gerekir.