Sizing ve BoM
Çok Katmanlı Sizing ve Dayanıklılık Hesabı
İşlem yükünü CPU ve bellek talebine çevir
Ön koşul: İş Yükü Ölçümü ve Kapasite Zarfı dersindeki Arven iş birimi, normal/tepe/burst profili ve kanıt defterini okuyabilmelisin. Bu derste CPU, bellek, depolama ve ağ kapasitesini tek ortalamaya indirgemeden ayrı katmanlarda hesaplayacak; bakım ve bir failure domain kaybında kalan kapasiteyi sınayacak; darboğaz ve POC kararını yazacaksın. Yaklaşık 30 dakika hesap modeli, 25 dakika vaka uygulaması, 13 dakika kontrol önerilir. İlk adım ölçülen talebi kaynak tüketimine çevirmektir. Sipariş başına CPU zamanı, bellek çalışma kümesi, yazılan veri ve taşınan bayt bilinmiyorsa cihaz miktarı kesin sayı olarak çıkmaz. İşlem başına tüketim yükle değişebilir: cache doluluğu, kilit yarışması, sıkıştırma ve kuyruk davranışı yüzünden doğrusal varsayımı test et. Her katsayı için ölçüm kaynağı, konfigürasyon, yazılım sürümü ve tarihin bulunması gerekir.
ÖRNEK
CPU saniyesi hesabının sınırı
Öğretim örneğinde saniyede 10 tamamlanmış sipariş ve sipariş başına 0,12 CPU saniyesi ölçülmüş olsun. Çarpım 1,2 etkin çekirdek-saniye/saniye eder. Bu, iki çekirdekli ürün alınacağı anlamına gelmez: profilin kampanya tepesinde değişip değişmediği, uygulamanın tek iş parçacığı sınırı, yönetim overhead'i, hedef kullanım ve bir düğüm kaybında hizmetin sürmesi ayrıca sınanır. Aynı anda ERP gateway 6 sipariş/saniye kabul ediyorsa portalın CPU hesabı uçtan uca kapasiteyi açıklamaz. Örnek rakamlar gerçek Arven ölçümü değildir; yalnız yöntemin sırasını gösterir.
MÜŞTERİYE SOR
Tepe iş birimi başına CPU zamanı ve eşzamanlılıkta bellek çalışma kümesi hangi sürüm, ölçüm penceresi ve konfigürasyonda kaydedildi?
Sabit katsayı varsayımını ve farklı ortamdan taşınmış ölçüm riskini görünür kılar.
ŞİMDİ SEN DENE
Kaynak tüketim tablosunu doldur
Arven normal ve tepe sipariş profilleri için iş birimi/saniye, CPU saniyesi/birim, etkin çekirdek talebi, bellek çalışma kümesi, eşzamanlılık, OS/hypervisor/ajan rezervi ve ölçüm güvenini ayrı sütunlara yaz. Eksik katsayıyı TBD bırak; doğrulama testi ve sahibini ekle.
BİLGİNİ KONTROL ET
Sipariş/saniye ile CPU saniyesi/sipariş çarpımı doğrudan neyi verir?
Depolama ve ağın kapasite ile performans sınırını ayır
Depolama hesabında iki eksen vardır: saklanacak kullanılabilir veri miktarı ve iş yükünün istediği performans. Kapasite için başlangıç veri hacmi, günlük değişim, indeks ve metadata, retention, snapshot, çoğaltma, yedekleme politikası, yeniden oluşturma alanı ve büyüme ufku ayrı yazılır. Ham TB doğrudan kullanılabilir TB değildir; koruma düzeni, spare, format ve platform overhead'i etkiler. Performans için okuma-yazma oranı, blok boyutu, rastgele/sıralı erişim, IOPS, MB/s ve uçtan uca latency birlikte ölçülür. 4 KB rastgele yazma ile büyük sıralı backup aynı IOPS sayısında aynı kaynak yükünü yaratmaz. Sadece kapasiteyi karşılayan bir yapı p99 yazma gecikmesini kaçırabilir. Veri tabanı log yazısı, snapshot silinmesi ve rebuild sırasında tepe kaynağın ne kadar kaldığı ayrıca test edilir. Sonuç farklı katmanlarda darboğaz ve desteklenebilir konfigürasyon aralığı olarak yazılır.
| Katman | Talep ve sınır | Doğrulama |
|---|---|---|
| Depolama alanı | Kullanılabilir TB, büyüme, retention, rebuild payı | Kapasite hesabı ve platform overhead'i |
| Depolama performansı | IOPS, MB/s, blok boyutu, p99 latency | Üretim benzeri karma yük |
| Ağ | Uçtan uca throughput, kayıp, tepe ortak trafik | Her iki yol ve arıza modu |
| ERP gateway | Kabul/saniye ve backlog boşalma | Sözleşme limiti ve yük testi |
ÖRNEK
Boş terabayt, yavaş siparişi çözmez
Öğretim örneğinde Arven veri tabanı alanının yarısı boşken kampanya anında log yazma p99 gecikmesi hedefi aşsın. Önce log yazı profili, senkronizasyon, sıraya giren I/O, cache davranışı ve depolama yolundaki latency ayrıştırılır. Daha büyük disk havuzu ancak performans sınırı konfigürasyonla birlikte iyileşiyorsa çözüm olabilir. Aynı zamanda replika re-sync veya yedekleme trafiği paylaşılan uplink'i dolduruyorsa darboğaz depolamanın dışında da olabilir. Kapasite, IOPS ve MB/s rakamlarını birbirinin yerine kullanma; müşteri sonuç metriğine geri bağla. Bu vaka gerçek Arven bulgusu değildir.
MÜŞTERİYE SOR
Kampanya, yedekleme, replikasyon ve bakım aynı zamanda çalışabilir mi; bu anda storage latency ve ağ yolunun ölçüm sınırı nedir?
Tekil bileşen kapasitesiyle paylaşılan hizmet yolunun kapasitesini ayırır.
ŞİMDİ SEN DENE
İki eksenli depolama ve ağ defteri oluştur
Kullanılabilir kapasite ile performans gereksinimini ayrı satırlara yaz. Veri büyümesi/retention ve IOPS/MB/s/blok boyutu/p99 için kaynak belirt. Portal, ERP, yedekleme ve replikasyonun ağ yolunu çiz; ortak switch/uplink ve ölçülmemiş eşzamanlı yükü TBD işaretle.
BİLGİNİ KONTROL ET
Yeterli boş TB varken sipariş p99 yazma gecikmesi yüksekse önce ne yapılır?
Arıza, bakım ve kurtarma yükünü kapasiteye kat
Normal durumda yeterli görünen toplam kapasite arıza sonrasında yetersiz kalabilir. Önce failure domain'i tanımla: sunucu, rack, switch, güç hattı, storage controller veya site. Bir domain kaybında kalan kaynakların gerçekten iş yükünü taşıyıp taşımadığını katman katman hesapla. N+1 etiketi hangi N ve hangi hizmet için geçerlidir? Tek düğüm kaybı sonrası kalan CPU, bellek ve I/O ile p99 gecikme kabulü birlikte gösterilmelidir. Kapasite yalnız toplam üzerinden bölünmez; veri yerleşimi, anti-affinity, VM restart zamanı ve belirli düğümdeki bağlı lisans/cihaz sınırı önemlidir. Aynı arıza sırasında rebuild, re-sync, backup ve kuyruğun boşalması kaynak ister. 'Kalan iki düğüm yüzde 50' hesabı, yeniden kurulum yükü veya kurulum yerleşimi eklenmezse eksiktir. Failover'ın ne kadar sürede devreye girdiği RTO ile, hangi verinin kaybolabileceği RPO ile ayrıca karşılaştırılır.
ÖRNEK
Üç düğümde tek kayıp sınaması
Öğretim amaçlı üç eşit düğümlü Arven kümesinde normal tepe sırasında her düğümün etkin CPU kapasitesinin yüzde 55'i kullanılıyor varsayılsın. Bir düğüm kaybında aynı iş yükü iki düğüme eşit dağılırsa yaklaşık yüzde 82,5'e çıkar; ancak bu yalnız kaba CPU kontrolüdür. RAM yerleşimi, NUMA, disk re-sync, VM taşınma süresi ve ERP limiti henüz değerlendirilmemiştir. Kaybolan düğümdeki kritik servis aynı anda yeni node'a sığmıyorsa yüzdeler yanıltır. POC'de düğüm kapatılıp iş p99, hata, backlog ve yeniden dengeleme süresi ölçülür. Gerçek Arven altyapısı veya SLA iddiası değildir.
MÜŞTERİYE SOR
Hangi tek arıza alanı kaybında hangi iş akışı ve p99/RTO hedefi korunmalı; bakım sırasında aynı hedef geçerli mi?
'N+1' etiketini ölçülebilir hizmet senaryosuna ve iş sahibi kararına çevirir.
ŞİMDİ SEN DENE
Bir domain kaybını hesapla
Arven için normal tepe, bir sunucu/rack kaybı ve rolling bakım senaryolarını ayrı satırlara koy. Kalan CPU, bellek, storage performansı, uplink ve ERP kabul sınırını yaz. Her satırda iş p99, hata, backlog, RTO/RPO ve yeniden kurulum yükü için kanıt veya TBD göster.
BİLGİNİ KONTROL ET
Üç düğümlü yapıda bir düğüm kaybı sonrası yalnız toplam CPU yeterliyse ne söylenebilir?
Darboğazı, headroom'u ve doğrulama kapısını belirle
Her katman için talep, kullanılabilir kapasite ve kalan marjı normal, tepe, arıza ve bakım halinde ayrı hesapla. Headroom yüzdesi, tasarım kuralı olarak seçilen ve testle doğrulanan bir sınırdır; evrensel yüzde yoktur. Kırılma noktası ilk doyan kaynak veya SLO'yu ilk bozan davranıştır. Doygunluk sadece yüzde 100 kullanımda görülmez: kuyruk gecikmesi, scheduler ready süresi, storage p99 veya ERP throttling daha erken hizmeti düşürebilir. Modelde bir değişkenin hatası sonucu nasıl değiştiriyor diye duyarlılık hesabı yap. Örneğin işlem başına CPU süresi yüzde 25 artarsa hangi senaryoda karar değişir? ERP limiti düşerse portal kapasitesi boşa mı çıkar? En kritik ve en az güvenilir varsayımları POC önceliğine al. Nihai çıktı tek SKU listesi değil, senaryolara göre darboğaz sırası, koşullu kapasite aralığı ve hangi ölçümle revize edileceği olmalıdır.
| Senaryo | Gözlem | Karar |
|---|---|---|
| Normal ve kampanya tepe | İş p99, hata, CPU ready, bellek baskısı, I/O ve ağ | Temel kapasite sınırı |
| Bir domain kaybı | Kalan kaynak, failover süresi, backlog ve iş sonucu | Dayanıklılık sınırı |
| Rolling bakım | Taşıma/rebuild yükü ve p99 | Bakım penceresi veya rezerv |
| Adverse büyüme | En belirsiz katsayı değişince darboğaz | POC veya alternatif mimari |
ÖRNEK
Koşullu sizing notu
Arven için öğretim amaçlı karar notu şöyle yazılabilir: 'Portal CPU modeli tepeyi karşılıyor; ancak ERP kabul hızı ve arıza sırasında storage p99 ölçülmedi. Bu iki ölçüm geçmeden node sayısı kesin BoM miktarı değildir. POC, kampanya profiliyle bir düğüm kaybını birlikte sınar; sipariş p99 ve backlog eşiği aşılırsa ERP akışı veya depolama mimarisi yeniden açılır.' Bu ifade sayısal kararı ertelemenin gerekçesini, sahibini ve kapanış testini içerir. Vendor model/firmware, kullanılabilir alan ve lisans hakları bir sonraki BoM dersinde resmî kaynakla doğrulanır.
MÜŞTERİYE SOR
Kampanya tepesinde bir domain kaybı veya bakım sürerken hangi p99, hata ve backlog eşiği kabul edilir; hangi varsayım yanlış çıkarsa teklif yeniden açılır?
Headroom'u keyfi yüzde yerine hizmet kabulü ve değişiklik tetikleyicisine bağlar.
ŞİMDİ SEN DENE
Darboğaz ve POC kartını tamamla
Önceki dersin talep zarfını al. CPU, bellek, kullanılabilir storage alanı, IOPS/MB/s/latency, uplink ve ERP sınırını satırlara yaz. Her senaryoda ilk kırılan katmanı, kullanılan varsayımı, güven düzeyini ve değiştirilen tek değişkenle duyarlılığı kaydet. En kritik iki belirsizlik için POC yükü, ölçüm, geçme eşiği ve sahibi ekle.
BU DERSTEN AL
Bu dersten taşıyacağın düşünceler
- İşlem başına kaynak tüketimi ile talebi ilişkilendir; etkin kapasiteyi fiziksel SKU ile karıştırma.
- Depolama alanını performanstan; ağ port hızını uçtan uca hizmet yolundan ayır.
- Arıza, bakım ve rebuild sırasında kalan kapasiteyi aynı iş SLO'suyla sınayarak N+1 iddiasını doğrula.
- Darboğaz, duyarlılık ve POC kapısı netleşmeden BoM miktarını kesinleştirme.